İhracat İstisnasının Beyan Edileceği Vergilendirme Dönemi

İhracat işlemlerinin vergilendirilmesi vergi mevzuatı açısından çeşitli özelliklere sahiptir. KDV Kanununa göre; her türlü mal ve hizmet ihracatı vergiden istisna tutulurken, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre; mal ve hizmet ihracı ticari faaliyet sayıldığından, ticari kazancın vergilendirilmesine ilişkin usul ve esaslara tabi tutulmaktadır. İhracat istisnasının beyan edileceği dönemi belirlemek için, ihracatın ne zaman gerçekleştiğini tanımlamak gerekmektedir. İhracatta; ihraç tarihi olarak ‘fiili ihraç tarihinin’ esas alınması gerekmektedir. Uygulamada fiili ihraç tarihi ile intaç tarihi kavramları sıklıkla birbirine karıştırılmaktadır. Fiili ihracat tarihi, İhracat Yönetmeliği’nde yüklemenin bittiği tarih, Kambiyo Mevzuatı’nda gümrük beyannamesinin tescil edildiği tarih, KDV Kanunu’nda gümrük hattını çıkış tarihidir. İntaç tarihi ise, malların sevkine ilişkin işlemlerin tamamlandığı ve gümrük işlemlerinin gümrük idaresi tarafından bitirildiği tarihtir. İntaç tarihinde mallar henüz gümrük bölgesini geçerek bir dış ülkeye ulaşmamış bulunmaktadır. Bu tanımlamalardan hareketle, ihracat istisnasının beyan tarihi açısından, intaç tarihinin değil, malların fiilen yurtdışı edildiğini gösteren ve gümrük beyannamesinde de yer alan fiili ihraç tarihinin esas alınması gerekmektedir. KDV Kanunu açısından ihracat istisnasının beyan edilmesinde vergiyi doğuran olay, ihracatın fiilen gerçekleştirildiği tarihi ifade etmektedir. Yani KDV kanununda ihracat istisnasına ait bedellerin malın fiilen ihraç edildiği veya malın T.C. gümrük hattını geçtiği döneme ait KDV beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir. Bir örnekle açıklamak istersek; ihracat faturası 27.10.2009 tarihinde, gümrük beyannamesi 28.10.2009 tarihinde düzenlenen malların yurtdışı çıkışı yani fiili ihracat tarihi 02.11.2009 ise, malın teslim ve hizmet bedeli Ekim 2009 KDV beyannamesi ile değil, Kasım 2009 dönemi beyannamesi ile beyan edilmelidir. Bu örnekten hareketle ihracat faturasının Aralık 2009 döneminde düzenlenmesi halinde, ihraç konusu malların fiili ihracat tarihi de Ocak 2010 dönemi ise, beyan Ocak 2010 dönemi KDV beyannamesi ile yapılmalıdır. GVK ve KVK açısından ihracat işlemlerinin beyan edilmesinde de vergiyi doğuran olay, satışa konu malların fiilen ihraç edildiği tarihi ifade etmektedir. Malların fiilen ihraç edildiği tarihte ihracata konu malların satışı tamamlanmış, satıcının sattığı malın karşılığını isteme hakkı doğmuştur. Yani ihracata ilişkin satış geliri, fiili ihracat tarihi itibariyle tahakkuk etmiş olmaktadır. Dolayısıyla ihracat işlemlerine ait bedellerin, malların fiilen ihraç edildiği yılın veya hesap döneminin geliri olarak kabul edilmesi ve beyan edilmesi gerekmektedir. Bir örnekle açıklamak istersek; ihracat faturası 25.12.2009 tarihinde, gümrük beyannamesi 27.12.2009 tarihinde düzenlenen malların yurtdışı edilmesi yani fiili ihracatı 03.01.2010 ise satış hasılatı 2010 yılının geliri olarak dikkate alınmalı, kazanç 2010/1.dönem Geçici Vergi ve 2010 yılına ait Gelir veya Kurumlar Vergisi ile beyan edilmelidir. Sonuç olarak; İhracat teslimlerinde KDVK, GVK ve KVK açısından vergiyi doğuran olay, malların fiilen ihraç edildiği tarihte meydana gelmektedir. Bu yüzden ihracat işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde, hem muhasebe kayıt ve belgelerinin doğruluğu hem de muhasebenin dönemsellik ilkesi gereği fiili ihraç tarihinin dikkate alınması gerekmektedir.